zegar
Ostatnia aktualizacja: 18.10.2018 r., godz. 08:44
zegar
Ilość wizyt w ciągu ostatnich 30 dni - 55.043
Biuro Obsługi Klienta tel. 95 720 85 40, Formularz kontaktowy »
lupa
O podatkach w sektorze budżetowym, składkach ZUS i prawie pracy czytaj w innych działach serwisu (patrz linki główne powyżej)
A A A

Poradnik VAT nr 12 (468) z dnia 20.06.2018

Nieodpłatne udostępnienie podręczników szkolnych a VAT

1. Czynności podlegające opodatkowaniu VAT

Z przepisów ustawy o VAT wynika, że opodatkowaniu VAT podlega m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT należy rozumieć przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Przepisy ustawy o VAT, definiując pojęcie dostawy towarów, nie odnoszą się do przeniesienia prawa własności w ujęciu cywilistycznym, lecz do przeniesienia prawa do dysponowania rzeczą jak właściciel. Chodzi więc o możliwość faktycznego dysponowania rzeczą, a nie rozporządzania nią w sensie prawnym.

Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów. Co do zasady, świadczenie usług podlega opodatkowaniu, jeżeli ma charakter odpłatny. Aby uznać, że świadczenie dokonywane jest za wynagrodzeniem, niezbędne jest określenie, czy istnieje bezpośredni związek między otrzymaną zapłatą a świadczoną usługą oraz czy wynagrodzenie ma charakter wzajemny i ekwiwalentny.

Również Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia 9 maja 2018 r., nr 0115-KDIT1-1.4012.229.2018.1.BS podkreślił, że dostawa towarów bądź świadczenie usług podlegają opodatkowaniu jeżeli mają one charakter odpłatny. W związku z tym, że ustawa o VAT nie definiuje pojęcia odpłatności posłużono się znaczeniem potocznym tego słowa. Zdaniem Dyrektora KIS odpłatność oznacza zapłatę, wynagrodzenie w zamian za rzecz (towar) lub zachowanie (usługę). W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego dochodzi do dostawy towarów, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz sprzedawcy. Ponadto, aby dana czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym, pomiędzy dostarczonym towarem a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją dostawy towaru.

2. Zwrot kosztów zakupu podręcznika szkolnego

Szkoła będąca jednostką budżetową gminy realizuje zadania z zakresu edukacji. Na podstawie odrębnych przepisów, szkoła nieodpłatnie wypożycza uczniom podręczniki. Zdarza się, że po zakończeniu roku szkolnego uczniowie zwracają podręczniki zniszczone, które nie nadają się już do dalszego wykorzystania. W takich sytuacjach rodzice ucznia zobowiązani są do zwrotu kosztu zakupu danego podręcznika. Czy otrzymane wpłaty za zniszczone (uszkodzone) materiały edukacyjne podlegają opodatkowaniu VAT?

W związku z centralizacją rozliczeń w podatku VAT to gmina (a nie jej jednostki i zakłady budżetowe) jest podatnikiem podatku VAT. Gmina z dniem podjęcia wspólnego rozliczenia wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki swoich jednostek organizacyjnych i dokonuje jednego wspólnego rozliczenia podatku VAT. Z tego też względu wszelkie czynności wykonywane przez jednostki organizacyjne gminy na rzecz osób trzecich powinny być po centralizacji rozliczane przez tę jednostkę samorządu terytorialnego, która je utworzyła.

Czynności wykonywane przez gminę za pośrednictwem zakładu budżetowego czy jednostki budżetowej podlegają opodatkowaniu VAT, w sytuacji gdy stanowią one działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Trzeba bowiem pamiętać o tym, że w myśl art. 15 ust. 6 ustawy o VAT nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Ponadto należy zauważyć, że czynność podlega opodatkowaniu VAT na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia 22 września 2017 r., nr 0113-KDIPT1-1.4012.360.2017.2.RG rozpatrując analogiczną sprawę do zadanego pytania stwierdził, iż czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Regulacje prawne w zakresie bezpłatnego dostępu do podręczników, materiałów edukacyjnych lub materiałów ćwiczeniowych zawarte są obecnie w ustawie z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. poz. 2203).

Zgodnie z art. 54 ust. 3 tej ustawy publiczna szkoła podstawowa i szkoła artystyczna realizująca kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej nieodpłatnie:

  • wypożycza uczniom podręczniki lub materiały edukacyjne, mające postać papierową,
     
  • zapewnia uczniom dostęp do podręczników lub materiałów edukacyjnych, mających postać elektroniczną, lub
     
  • przekazuje uczniom materiały ćwiczeniowe bez obowiązku zwrotu lub je udostępnia.

Z kolei szczegółowe warunki korzystania przez uczniów z podręczników lub materiałów edukacyjnych określa dyrektor publicznej szkoły podstawowej i szkoły artystycznej realizującej kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej, uwzględniając konieczność zapewnienia co najmniej trzyletniego okresu używania tych podręczników lub materiałów (art. 54 ust. 4 tej ustawy).

W przypadku natomiast uszkodzenia, zniszczenia lub niezwrócenia podręcznika lub materiału edukacyjnego - stosownie do art. 64 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych - publiczna szkoła podstawowa (lub szkoła artystyczna) realizująca kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej może żądać od rodziców ucznia zwrotu kwoty nieprzekraczającej kosztu zakupu podręcznika lub materiału edukacyjnego. Kwota zwrotu stanowi dochód organu prowadzącego publiczną szkołę podstawową (lub szkołę artystyczną) realizującą kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej.

Zdaniem Dyrektora KIS pobierane opłaty (przepisy w rozpatrywanym stanie faktycznym zawarte były w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty; Dz. U z 2017 r. poz. 2198 ze zm.), pomimo, że wprost nie są nazwane odszkodowaniem, pełnią taką funkcję, gdyż:

  • są określone jako "zwrot kwoty nieprzekraczającej kosztu zakupu podręcznika" co oznacza, że mają rekompensować koszty zakupu podręcznika,
     
  • są ograniczone co do wysokości - wpłaty nie mogą przekroczyć górnej granicy jaką jest koszt zakupu podręcznika.

Jak podkreślono wypłacana kwota ma charakter jednostronny, stanowi rodzaj rekompensaty (odszkodowania) za stratę na majątku rzeczowym powstałą w wyniku uszkodzenia lub zniszczenia konkretnego przedmiotu, nie zaś wynagrodzenie bezpośrednio związane z dostawą towaru. Jak czytamy: "(...) Na gruncie prawa cywilnego odszkodowanie za doznaną szkodę uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody. Ponadto, między zdarzeniem a zaistniałą w jego wyniku szkodą musi istnieć związek przyczynowy. Istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie lecz rekompensata za szkodę. W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną - świadczenie w zamian za wynagrodzenie, co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana z zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji. Podobnie kary umowne, stosowane na podstawie art. 483 § 1 Kodeksu cywilnego, nie stanowią zapłaty za usługę, lecz pełnią funkcję odszkodowawczą (sankcyjną). (...)"

W związku z tym, że wpłaty uiszczane za zniszczenie lub uszkodzenie podręcznika nie stanowią wynagrodzenia związanego bezpośrednio z dostawą podręczników (nie wiążą się bowiem z jakimkolwiek świadczeniem placówki oświatowej na rzecz rodziców/uczniów), to mają one charakter odszkodowawczy. Tym samym, nawet w sytuacji gdy zniszczony lub uszkodzony podręcznik przekazywany jest uczniowi (który go zniszczył lub uszkodził), to uiszczona opłata nie stanowi zapłaty za czynność dostawy towaru, o której mowa w art. 7 ustawy o VAT.

Ostatecznie stwierdzono, że: "(...) Istotą dostawy towarów jest przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Powyższe wiąże się z możliwością faktycznego dysponowania rzeczą przez nabywcę, co jest niemożliwe w przypadku podręczników, które pozostają na stanie szkoły (jak ma to miejsce w przypadku części jednostek oświatowych). Także w przypadku przekazania przez część jednostek oświatowych uczniom zniszczonych lub uszkodzonych podręczników nie sposób uznać takiej czynności za transakcję ekwiwalentną związaną z otrzymaniem jakiegokolwiek świadczenia ze strony Wnioskodawcy, gdyż za takie nie można uznać przekazania towaru, który nie przedstawia dla nabywcy żadnej lub przedstawia znikomą wartość użytkową.

Wobec powyższego otrzymane przez Wnioskodawcę wpłaty z tytułu zniszczenia lub uszkodzenia podręcznika stanowią odszkodowanie a nie należności za czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, zarówno w sytuacji gdy zniszczony lub uszkodzony podręcznik zostaje na stanie szkoły, jak i w sytuacji gdy podręcznik ten zostaje przekazany uczniowi. (...)"

Reasumując

Otrzymywane przez szkołę wpłaty za zniszczone lub uszkodzone podręczniki nie stanowią odpłatności za czynność określoną w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, a zatem nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

www.SerwisBudzetowy.pl - VAT:

 Jeśli nie znalazłeś informacji, której szukasz,
wejdź do serwisu
www.PodatekVAT.pl » 
Czytaj także w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

Indeks Księgowań - Księgowanie od A do Z
GOFIN NEWS - mobilna aplikacja dla Księgowych!
PRZEWODNIKI on-line Księgowego i Kadrowego
Pomocniki Księgowego

Terminarz

październik 2018
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
6
7
9
11
13
14
17
19
20
21
24
26
27
28
31
ASYSTENT GOFIN - Darmowa aplikacja dla Księgowych
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
Rachunkowość finansowa, budżetowa, w przykładach liczbowych ...
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
gofin
sgk
czasopisma
forum
sklep
gazeta podatkowa
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia personalizowanych reklam.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o.

Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam jest partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. (SDO). Odbiorcą informacji z plików cookies są Netsprint S.A., Google LLC oraz spółki zlecające SDO realizację kampanii reklamowej, a także podmioty badające i zliczające tę kampanię. Dane te mogą ponadto zostać udostępnione na rzecz partnerów handlowych SDO.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora w serwisie internetowym.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań, partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. musi mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.